در بینش اشوزرتشت ، اهورامزدا جهان هستی را بر مبنای نظم وهنجاری درست و نیک آفریده که اَشا نام دارد . در هنجار راستی ، اصل کنش و واکنش پیوسته وجود دارد . به عبارتی قانون عکس العمل بخشی از هنجار اَشا است که در مورد نیک اندیشی و بد اندیشی انسان نیز نتیجه میدهد . رفتار انسان ، هماهنگ با اندیشه او می تواند خوب و سازنده و یا عکس آن ویران کننده و بد باشد . بر پایة قانون اشا ، رفتار انسان در همین جهان به خودش باز میگردد و بهشت و دوزخ را برای او بوجود می آورد . پس بهشت یا دوزخ ، بازتاب طبیعی کردار انسان است . بهشت بـرگرفته از واژه « وَهیشتـم منـو » در اوستـا اسـت ، یعنی «بهترین منش» و دوزخ از واژة اوستـایـی « دروجو دِمانِه » آمده یعنی جایگاه دروغ و مکان تیره گون که در برخی سرودها نیز به صورت « اَچیشتم مَنُو » آمده یعنی « بدترین منش» بنابراین اهورامزدا بهشت و دوزخ را برای پاداش و یا آزار انسان در دنیای پس از مرگ نیافریده است بلکه واکنشی طبیعی برای رفتار انسان است که بر وجدان و روان او اثر میگذارد از این دیدگاه انسان که با اندیشه و رفتار خود توانایی ساختن دوزخ و بهشت را دارد توانایی کاهش دادن آنان را نیز خواهد داشت یعنی دوزخ برای انسان ، همیشگی نیست بلکه دیرپا و زمان داراست .
اوستای امروزی از منابع مختلفی گرد آوری شدهاست و بخشهای مختلف آن مربوط به
زمانهای مختلفی است و ویژگیهای آنها تفاوت زیادی با هم دارد. «نسک»های ۲۱ گانه
منعکس کننده ساختار ۲۱ کلمهای نیایش «آهونا وایریا» هستند: هریک از سه خط این مناجات
از هفت کلمه تشکیل شدهاست. براین اساس «نسک»ها به سه گروه تقسیم میشوند
که هر گروه هفت جلد دارد. برای هر جلد یکی از کلمات نیایش در نظر گرفته شده بود که
موقعیت نسبی آن را نسبت به جلدهای دیگر نشان میداد. امروزه چیزی در حدود یک
چهارم متن «نسک»ها باقی ماندهاست. محتوای اوستا (یعنی محتوای «نسک»ها به
همراه متممهایی از دیگر متون (نیمه مذهبی) به طور کلی به پنج دسته تقسیم میشود.
این تقسیم بندی موضوعی است (گرچه سازماندهی «نسک»ها اینگونه نیست) و
اصلاً ثابت یا استاندارد نمیباشد. برخی از متفکرین ترجیح میدهند که این پنج دسته را
در دو گروه عبادی و عمومی قرار دهند. این متون به دوزبان نوشته شدهاند: متون کهن تر به
زبان اوستایی (کهنترین زبانی که به عنوان زبان هندو- ایرانی ذکر شده و با سانسکریت
ارتباط نزدیکی دارد) و متون جدیدتر به زبان پارسی میانه و خط پهلوی.
نسکهای بیست و یک گانه اوستا به سه بهر بخش
میشدهاست:
اوستای امروزی شامل بخشهای زیر است:
یسنا
«یسنا» (پارسی میانه «yazišn» «عبادت، خیرات»، هم ریشه «سانسکریت yajña»)
مجموعه عبادی اصلی است. این مجموعه از ۷۲ قسمت به نام «هات» یا «ها» تشکیل
شدهاست. ۷۲نخ از پشم گوسفند در «کستی» (نخ مقدس که زرتشتیان آن را میپوشند)
نشان دهنده این قسمتها هستند.«یسنا» شامل همه ۲۱ «نسک» است (جلد هفتم و آخر
در گروه سوم و آخر) که به نوبه خود شامل «گاتها» (کهنترین و مقدسترین بخش اوستا)
است و گمان میرود که توسط خود زرتشت سروده شدهاست. ساختار «گاتها» توسط
«یسناهپتانگ هات» («یسنا» «هفت فصل») قطع شده که فصلهای ۳۵ تا ۴۲ «یسنا» را
تشکیل میدهد و تقریبا عمر آن به اندازه «گاتها» است و شامل نیایش وسرودههایی در
مدح خدای اعلی، اهورامزدا، فرشتگان، آتش، آب و زمین است. گرچه «یسنا» به صورت
منثور نوشته شدهاست، ساختار آن زمانی موزون بودهاست. شش «نسک» از اولین گروه
«نسک»ها نیز که تفسیر «گاتها» است، به دسته «یسنا» تعلق دارد.
http://www.pardis78.blogfa.com/