گاتها کهن‌ترین اثری است که از روزگاران پیشین برای ایران باقی مانده‌است و از حیث صرف و نحو و زبان و تعبیر و فکر با سایر قسمت‌های اوستا فرق دارد. قطعاتی که دلیل سخن‌گوئی خود زرتشت است، در گاتها بسیار دیده می‌شود. چنان که در شش تا از گاتها سراینده به عنوان اول شخص از خود یاد می‌کند. به دلیل تصرفاتی که به خصوص در دورهٔ ساسانی، در آئین زرتشت، کرده‌اند، گاتها منبع بسیار معتبری برای شناخت عقاید اصلی زرتشت به شمار می‌رود.فصل‌های یسنا، هات نامیده می‌شوند. کل گاتها ۱۷ هات است و شامل ۲۳۸ بند و ۸۹۶ بیت و ۵۵۶۰ کلمه است. گاتها منظوم است و از جهت وزن شعر و تعداد مصراع‌ها در هر بند، به ۵ بخش به شرح زیر تقسیم شده‌است.
اهنود به معنی سرور و مولا است. اهنود از هات ۲۸ یسنا شروع می‌شود.
اشتود به معنی سلامت و عافیت است.
سپنتمد به معنی خرد مقدس است.
وهوخشتر به معنی اقتدار نیک و کشور خوب است.
وهیشتواشت به معنی بهترین خواسته و نیکوترین ثروت است.
به سبب وجود لغت‌های ناشناخته، پیچیدگی زبان شعر، مشکلات دستوری و از همه مهمتر مشکل عدم آشنایی صحیح با اندیشه‌های زرتشت نمی‌توان ادعا کرد که اشعار زرتشت بطور کامل توسط دانشمندان اوستاشناس درک شده‌است، با این همه، لطف و زیبایی آن دسته از سرودهایی که معنی آن روشن است، قابل انکار نیست.
هفذه هات از 72 هات یسنا به نام گاتها معروف است که شامل سرودهای مذهبی است. گاتها به پنج قسمت تقسیم شده است:
اهنودگات؛ دارای 7هات (از هات 28 تا 34، شامل 300 خط و 2100 کلمه می باشد).1-
اشنودگات؛ دارای 4 هات(از هات 43 تا 46 شامل 330 خط و 1850 کلمه می باشد).2-
- اسپنتامینوگات؛ دارای 4 هات (ازهات 47 تا 50، شامل 146 خط و 900 کلمه است).3-
وهو خشرتره گات؛ دارای 1 هات ، هات 51، شامل 66 خط و 450 کلمه است.4-
5-وهیشتوگات، دارای 1 هات، هات53، شامل 36 خط و 260 کلمه است.
جمع گاتها 17 هات، 896 خط و 5560 کلمه می باشد. در گاتها نام مزدا 200 بار و اسم اشوزرتشت 16 مرتبه و نام اشا (اردی بهشت) 180 بار و نام فرشته هومن (بهمن) 130 بار آمده است
[ په . ] (اِ.) = گاته . گات ها: سروده های زردشت ، قدیمی ترین بخش اوستا.