فروهر نمادی زرتشتی یا ایرانی
بسیار دیده ایم، افراد و گروه هایی را که بدون برخورداری از درک
کامل نسبت به معنای نشانه ها و نمادها، تنها از روی مد گرایی و یا به بهانه زیبایی
به استفاده از این نماد ها روی می آورند.
یکی از این نمادها که امروز
به راحتی در دسترس عموم قرار دارد نماد فروهر است. شاید تا به حال با این نماد
زیاد برخورد کرده و یا در ویترین طلا فروشی ها این نماد را زیاد دیده باشید.
واژه ی فروهر از دو بخش “فر”
به معنی “پیش” و “وهر” به معنی ”کشنده و برنده” درست شده است و روی هم به معنی “پیش
برنده” است و یکی از نیروهای چهار گانه ی هستی مشیا (انسان) است.
گوشزد: گویش درست آن
این واژه در زبان اوستایی
فْـرَوَشی (fravashi)، در زبان
پارسی هخامنشی فْـرَوَرتی
(fravarti)، و در پارسی میانه (زبان پهلوی)
فْـرَوَهْـر (fravahr) خوانده میشود.
نماد میهنی
از دوران پادشاهی مادها و
سپس شاهنشاهی هخامنشیان، نگاره فروهر نشانه نماد میهنی بوده و آدمی را در پیکره و
سیمای شاهین تیزچنگ و بلندپروازی نشان میدهد که آنرا نماد توانایی، سر بلندی و فر
و شکوه میدانستند و پرچمهای خود را به نما و سیمای شاهین میآراستند.
نماد دین زرتشتی
ایرانیان پیرو اشو زرتشت
برای این نیروی مینوی که بن مایه آن جنبش و پیشرفت بسوی رسایی، فرامایگی و والایی
است، هیچ پیکرهای را بهتر و شایسته تر از شاهین نیافتند و آنچه که در گذشته نشانه
فر و شکوه و سر بلندی بود و انگیزه ملی و میهنی داشت با اندک دگرگونی در سر و پای
شاهین به سیمای کنونی در آوردند، تا هم بنمایه مینوی را نشان دهد و هم نمودار سر
بلندی و سر فرازی ایرانیان باشد.
در نگاره فروهر دو نیروی
همیستار مخالف” سپنتامینو” )نشانه خوبی(
و«انگره مینو» (نشانه بدی)
نمایان است و آدمی رو به سپنتا مینو دارد و بسوی او میرود به انگره مینو کردهاست و
لازم به ذکر است فروهر الگو و سنبل ایرانیان و زرتشتیان است
ویژگیها
۱- چهره فروهر همانند آدمی است، از این رو گویای پیوستگی
با آدمی است، او پیری است فرزانه و کار آزموده، نشانه از بزرگداشت و سپاس از
بزرگان و فرزانگان و فرا گیری از آنان دارد.
۲- یک دست فروهر کمی به سوی بالا و در راستای سپنتا مینو
اشاره دارد که نشان دهنده سپاس و ستایس اهورمزدا و راهنمایی آدمی بسوی والایی و
راستی و درستی است.
در دست دیگر گردی (حلقهای)
دارد که نشانه وفاداری به عهد و پیمان، و نشانگر راستی و پاک خویی و جوانمردی و
جوانزنی است.
۳- دو بال در پهلوها که هر کدام سه پر دارند این سه پر
نشانه سه نماد اندیشه نیک، گفتارنیک، کردارنیک که همزمان انگیزه پرواز و پیشرفت است.
۴- یک گردی (حلقه) در میانه بالاتنه فروهر وجود دارد
این نشان، جان و روان جاودان است که نه آغاز و نه پایانی دارد.
۵- در پایین تنه فروهر سه بخش، پرهایی بسوی پایین است،
که نشانه پندار و گفتار و کردار نادرست و یا پست هستند. از اینرو آنرا، آغاز بدبختیها
و پستی برای آدمی میدانند.
۶- دو رشته که در سر هر یک گردی (حلقه) چنبره شدهای
دیده میشوند، در کنار بخش پایینی تنه هستند که نماد سپنتا مینو و انگره مینو
هستند، که یکی در پیش پای و دیگری در پس آن است. این رشتهها هر یک در تلاش هستند
که آدمی را بسوی خود بکشند؛ این نشانه آن است که آدمی باید به سوی سپنتا مینو خوبی
پیش رود و به انگره مینو )بدی(
نماید.
البته ساختارِ نگارهٔ فروهر ، در زمانها و مکانهای مختلف با هم تفاوت دارند، حتی در تخت
جمشید که در یک مکان و تقریبا یک زمان ساخته شده است با چندین گونه از این نگاره
روبه رو می شویم!
خیلی ها نماد فروهر (به شکلی
که در تصویر فوق به نمایش درآمده است) را یکی از نمادهای ایران باستان تلقی می
کنند، اما آنچه از مفهوم این نماد بر می آید این است که بیش از آن که یک نماد
ایرانی به معنای نمادی برای معرفی ایران باستان تلقی گردد، نمادی برای پیروان دین زرتشت
بوده و به بیان عقاید و منش پیروان این دین می پردازد نه تاریخ و ملیت ایرانی.
به راستی سمبل ما ایرانیان چیست ؟
نگاره فروهر باستانی ایران
از آنجایی که هر کشور و ملتی نشانه و سمبولی ویژه از خود دارند -
ایرانیان یکی از کهن ترین مردمانی هستند که سمبولی بسیار شگفت انگیز و سراشر از دانش
و فرهنگ و خرد از خود به جای گذاشته اند که با اندوه فراوان بسیاری از ما ایرانیان
از آن نا آگاه هستیم . این نشان " فره وشی" یا " فروهر" نام دارد که
قدمت آن بیش از 4000 سال تخمین زده شده است .
![]()
به راستی سمبول ما ایرانیان چیست ؟
نگاره فروهر باستانی ایران
از آنجایی که هر کشور و ملتی نشانه و سمبولی ویژه از خود دارند -
ایرانیان یکی از کهن ترین مردمانی هستند که سمبولی بسیار شگفت انگیز و سراشر از دانش
و فرهنگ و خرد از خود به جای گذاشته اند که با اندوه فراوان بسیاری از ما ایرانیان
از آن نا آگاه هستیم . این نشان " فره وشی" یا " فروهر" نام دارد
که قدمت آن بیش از 4000 سال تخمین زده شده است .
تاریخچه فره وشی یا فروهر به پیش از زایش زرتشت بزرگوار این پیر و
فیلسوف خرد و فرهنگ و دانش جهان باز میگردد . سنگ نگاره های شاهنشاهان هخامنشی در کاخهای
پرسپولیس و سنگ نگاره های شاهنشاهان ساسانی همه حکایت از آن دارد . نکته بسیار شگفت انگیز این نشان ملی ما ایرانیان آن
است که تک تک این نشان دارای مفهوم دانشی نهفته است . اینک به تشریح این نشان ملی
می پردازیم :
1 - قرار دادن چهره یک پیرمرد سالخورده در این نگاره اشاره
به شخص نیکوکاری و یکتا پرستی دارد که رفتار و ظاهر مرتب و پسندیده اش سرمشق و الگوی
دیگر مردمان بوده است و دیگران تجربیات وی را ارج می نهادند .
2 - دست راست نگاره به سوی آسمان دراز شده است که این
اشاره به ستایش "دادار هستی
اورمزد" خدای واحد
ایرانیان دارد که زرتشت در 4000 سال پیش آنرا به جهان هدیه نمود .
3 - چنبره ای ( حلقه ای ) دردست چپ نگاره وجود دارد که
نشان از عهد و پیمانی است که بین انسان و اهورامزدا بسته میشود و انسان باید خدای
واحد را ستایش کند و همیشه در همه امور وی را ناظر بر کارهای خود بداند . مورخین حلقه های ازدواجی که بین جوانان رد و بدل می
شود را برگرفته شده از همین چنبره میدانند و آنرا یک سنت ایرانی میدانند که به
جهان صادر شده است . زیر ا زن و شوهر نیز با دادن چنبره ( حلقه ) به یکدیگر پیمانی
را با هم امضا نموده اند که همیشه به یکدیگر وفادار بمانند .
4 - بالهای کشیده شده در دو طرف نگاره اشاره به تندیس
پرواز به سوی پیشرفت و ترقی در میان انسانهاست و در نهایت امر رسیدن به اورمزد
دادار هستی خدای واحد ایرانیان است .
به خشنودی اورمزد
5 - سه قسمتی که روی بالها به صورت طبقه بندی شده قرار گرفته
است اشاره به سه دستور جاودانه پیر خرد و دانش جهان "اشو زرتشت" دارد .
که بی شک میتوان گفت تا میلیون سال دیگر تا جهان در جهان باقی باشد این سه فرمان پابرجاست
و همیشه الگو و راهنمای مردمان جهان است . این سه فرمان که روی بالهای فروهر نقش بسته
شده همان کردار نیک - گفتار نیک - پندار نیک ایرانیان است .
6 - در میان کمر پیرمرد ایرانی یک چنبره ( حلقه ) بزرگ
قرار گرفته شده است که اشاره به " دایره روزگار" و جهان هستی دارد که
انسان در این میان قرار گرفته است و مردمان موظف شده اند در میان این چنبره روزگار
روشی را برای زندگی برگزینند که پس از مرگ روحشان شاد و قرین رحمت و آمرزش الهی قرار
بگیرد .
7 - دو رشته از چنبره ( حلقه ) به پایین آویزان شده است
که نشان از دو عنصر باستانی ایران دارد . یکی سوی راست و دیگری سوی چپ . نخست
" سپنته مینو" که همان نیروی الهی اهورامزدا است و دیگری "انگره
مینو" که نشان از نیروی شر و اهریمنی است . انسان در میان دو نیروی خیر و شر
قرار گرفته است که با کوچکترین لرزشی به تباهی کشیده می شود و نابود خواهد شد .
پس اگر از کردار نیک - گفتار نیک - پندار نیک پیروی کند همیشه نیروی
سپنته مینو در کنار وی خواهد بود و او به کمال خواهد رسید و هم در این دنیا نیک زندگی
خواهد کرد و هم در دنیای پسین روحش شاد و آمرزیده خواهد بود .
8 - انتهای لباس پیرمرد سالخورده باستانی ایران که
قدمتی بیش از 4000 سال دارد به صورت سه طبقه بنا گذاشته شده است که اشاره به کردار
نیک - گفتار نیک - پندار نیک دارد . پس تنها و زیباترین راه و روش نیک زندگی کردن
و به کمال رسیدن از دید اشو زرتشت همین سه فرمان است . که دیده می شود امروز جهان
تنها راه و روش انسان بودن را که همان پندارهای زرتشت بوده است را برای خود
برگزیده است و خرافات و عقاید پوچ را به دور ریخته است.
این تنها گوشه ای از آثار نیاکان گرامی ماست که امروز وظیفه ماست از
آن پاسداری کنیم . به امید روزی که ایرانی به هویت ملی خویش بازگردد . اینجا تنها
این آرزوی داریوش بزرگ که در سنگ نبشته های خود به جای گذاشته است به حقیقت می
پیوندد :
خداوند این کشور ( ایران ) را از گزند دشمن - دروغ و خشکسالی به دور نگهدارد
http://mikhandi.com
خدای من خداییست که ....
اگر سرش فریاد کشیدم ؛
به جای اینکه با مشت به دهانم بزند ،
با انگشتان مهربانش نوازشم می کند ....
و می گوید : میدانم جز من کسی نداری ... !!!
شگفتیهای
شهر سوخته
===========
در روزگاران دور که بشر تازه یکجا نشین
شده بود، شهری در سیستان پدید آمد که به گفتهی باستانشناسان به لحاظ بافت شهری،
جمعیت، برنامه ریزی شهری و ... اولین شهر جهان بود. شهر سوخته و تمدن
هوشمند و خلاق آن با بیش ...ازپنجهزار سال قدمت، بهعنوان بزرگترین
استقرار شهرنشینی در نیمهی شرقی فلات ایران، نمونهای منحصر به فرد و حکایتگر
واقعی علم، صنعت و فرهنگ گذشتههای دور این مرز و بوم میباشد.
شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان و در حاشیه جاده
زابل - زاهدان واقع شده است. این شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده و مردم این شهر در چهار دوره
بین سالهای ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سکونت داشته اند.
محوطه باستانی شهر سوخته در هزاره دوم و سوم قبل از میلاد، توسط مهاجرانی که از چهار
گوشه به آن مهاجرت کردهاند، بنا شده است.سند یا کتیبه ای که نام واقعی و قدیمی
این شهر را مشخص کند هنوز به دست نیامده و به دلیل آتش سوزی در دو دوره زمانی بین
سال های 3200 تا 2750 قبل از میلاد «شهر سوخته»
نامیده می شود.«کلنل بیت» یکی از
ماموران نظامی بریتانیا از نخستین کسانی است که در دوره قاجار و پس از بازدید از
سیستان به این محوطه اشاره کرده و نخستین کسی است که در خاطراتش این محوطه را شهر
سوخته نامیده و آثار باقیمانده از آتش سوزی را دیده است. پس از او «سر اورل-
اشتین» با بازدید از این محوطه در اوایل سده حاضر، اطلاعات مفیدی در خصوص این
محوطه بیان کرده است. بعد از او شهر سوخته توسط باستانشناسان ایتالیایی به سرپرستی«مارتیسو
توزی» از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مورد بررسی و کاوش قرار گرفت.شهر سوخته
دارای تشکیلات مرتب و منظمی بوده و از بعد سازماندهی اجتماعی نیز جزو شهرهای
پیشرفتهی زمان خود بوده است. وجود نظام مرتب و منظم آبرسانی و تخلیهی فاضلاب،
دانش پزشکی پیشرفته و صدها عامل دیگر بر اهمیت این منطقه افزوده است.
شهر سوخته
این شهر از نادرترین شهرهای باستانی است
که در آن، زنان عهده دار امور مالی خانوادهشان بودهاند.بر مبنای یافتههای
باستان شناسان شهر سوخته ۱۵۱
هکتار وسعت دارد و بقایای آن نشان میدهد که این شهر دارای پنج بخش مسکونی واقع
در شمال شرقی شهر سوخته، بخشهای مرکزی، منطقه صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان
است که به صورت تپههای متوالی و چسبیده به هم واقع شده اند. هشتاد هکتار شهر سوخته
بخش مسکونی بوده است.شهر سوخته مرکز بسیاری از فعالیتهای صنعتی و هنری بوده، در
فصل ششم کاوش در شهر سوخته نمونههای جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد. در
جریان حفاریهای فصل های گذشته در شهر سوخته مشخص شد که با توجه به صنعتی بودن شهر
سوخته و وجود کارگاههای صنعتی ساخت سفال و جواهرات در این منطقه، ساکنان شهر
سوخته از درختان موجود در طبیعت محوطه برای سوخت استفاده میکرده اند. در شهر
سوخته انواع سفالینهها و ظروف سنگی، معرق کاری،انواع پارچه و حصیر یافت شده که
معرف وجود چندین نوع صنعت، به ویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست. تاکنون ۱۲ نوع بافت پارچه یکرنگ و چند رنگو قلاب
ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده و مشخص شده مردم این شهر با استفاده از
نیزارهای باتلاقهای اطراف هامون سبد و حصیر میبافتند و از این نیها برای درست
کردن سقف هم استفاده میکردند. صید ماهی و بافت تورهای ماهیگیری نیز از دیگر
مشاغل مردمان شهر سوخته بوده است.
شهر سوخته بدون شک جز شهرهای بسیار
پیشرفته زمان خود بوده است. اینک به برخی از این پیشرفت های شگفت انگیز اشاره می
کنیم:
نخستین چشم مصنوعی جهان
برای نخستین بار در شهر سوخته یک چشم
مصنوعی متعلق به 4800 سال پیش کشف شد. این چشم مصنوعی متعلق به زنی 25 تا 30ساله
بوده که در یکی از گور های شهر سوخته مدفون شده بوده است.جمجمه زن صاحب چشم مصنوعی
شهر سوخته چشم مصنوعی روی جمجمه او دیده میشود.
چشم مصنوعی
چشم مصنوعی یافت شده در چشم چپ او کار
گذاشته شده و با وجود گذشت زمان نزدیک به 4500 سال از ساخته شدن آن هنوز سالم
است.جنس این چشم مصنوعی یافت شده هنوز بطور کامل مشخص نشده است اما به نظر می رسد
در ساخت آن از قیر طبیعی مخلوط به نوعی چربی جانوری استفاده شده است.در روی این
چشم مصنوعی ریزترین مویرگهای داخل چشم توسط مفتولهای طلایی به قطر کمتر از نیم
میلیمتری طراحی شدهاند. مردمک این چشم در وسط طراحی شده و تعدادی خطوط موازی که
تقریباً یک لوزی را تشکیل میدهند در پیرامون مردمک دیده میشود.سرپرست گروه
باستان شناسی شهرسوخته سید منصور سید سجادی :برای نخستین بار در شهر سوخته یک چشم
مصنوعی پیدا شد . مطالعات اولیه نشان داده اند که چشم چپ
زن تنومند مدفون در قبر شماره 6705 مصنوعی بودهاست . همین مطالعات نشان می دهند که
زیر طاق ابروی زن مذکور آثار آبسه دیده می شود. به علت طول زمان زیادی که بخش
زیرین این چشم مصنوعی با پلک چشم در تماس بوده است آثار ارگانیکی پلک چشم نیز در
روی آن مشهوداست . جنس و ماده ای که چشم مذکور با آن ساخته شده است هنوز به دقت روشن
نشده و تشخیص آن به آزمایشهای بعدی موکول شده است اما به نظر می رسد که چشم مزبور
از جنس قیر طبیعی که با نوعی چربی جانوری مخلوط شده است ساخته شده است . در روی
این چشم مصنوعی ریز ترین مویرگهای داخل کره چشم توسط مفتول های طلایی به قطر کمتر
از نیم میلی متر طراحی شده اند مردمک چشم در وسط طراحی شده و جز از آن تعدادی خطوط
موازی که تقریباً یک لوزی را تشکیل می دهدند درپیرامون مردمک دیده می شود از دو
سوراخ جانبی واقع در دو سوی این چشم مصنوعی جهت نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم
استفاده می شده است . بررسی های انسان شناسانه نشانداده که به
احتمال بسیار زیاد زن مزبور دارای سنی بین 25 تا 30 سال بوده و دو رگه (سیاه و
سفید) بوده است . اشیاء پیدا شده در این قبر دو قسمتی عبارت بوده اند از ظرفهای
سفالی ، مهرهای تزیینی ، یک کیسه جرمی و یک آینه مفرقی . قدمت این قبر و چشم
مصنوعی به حدود 2800 سال بیش ازمیلاد و 4800 سال پیش از این می رسد . مطالعه جهت
دستیابی به اطلاعات بیشتر در این مورد چشم و اسکلت ادامه دارد.
جراحی مغز
یکی شگفتانگیزترین یافتههای این شهر،
پیدایی نشانههای کهنترین جراحی مغز درشهر سوخته است. جمجمهای از دختر دوازده یا
سیزده ساله که در 4800 سالپیش، پزشکان آن دیار برای درمان بیماری هیدروسفالی (جمع
شدن مایع درجمجمه) بخشی از استخوان جمجمه او را برداشته و جراحی کردند که مدتها
بعد از این عمل زنده مانده است.
جراحی مغز شهرسوخته
اسکلت کامل پیدا شده از یک دختر 14 ساله
که مورد جراحی مغز قرار گرقته است...چهره این دختر توسط اندام شناسان باستان شناس
در تصویر فوق باز سازی شده است.
جراحی مغز شهرسوخته
محل کشف اسکلتهای مورد جراحی قرار گرفته
به همراه وسایل زینتی و چندکوزه
خط کش 5 هزار ساله
در طی کاوش های انجام گرفته در شهر
سوخته یک خط کش ساخته شده از چوب آبنوس کشف شد. دکتر سید منصور سید سجادی، سرپرست
هیات باستانشناسی شهر سوخته درباره خط کش کشف شده گفت: این خط کش به طول 10
سانتیمتر با دقت نیم میلیمتری و از جنس چوب آبنوس است. کشف خط کش در شهر سوخته
زابل نشانگر این است که ساکنان این شهر باستانی دارای پیشرفت های زیادی در زمینه
علم ریاضیات بوده اند.
قدیمی ترین تخته نرد جهان
از گور باستانی موسوم به شماره 761 کهن
ترین تخته نرد جهان به همراه 60مهره ی آن در شهر سوخته پیدا شد. این تخته نرد
بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی «اور» در بین النهرین پیدا
شده بود. تاس های بازی کشف شده به همراه تخته نرد در شهر سوخته
تخته نرد شهرسوخته
این تخته نرد از چوب آبنوس و به شکل
مستطیل است. روی این تخته نرد، ماری که ۲۰ بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته، نقش بسته
است. این تخته نرد ۲۰
خانه بازی و ۶۰ مهره دارد. مهره ها که در یک ظرف سفالی در کنار تخت نرد قرار
داشتند از سنگ های رایج در شهر سوخته یعنی از لاجورد، عقیق و فیروزه است.
نخستین انیمیشن جهان
باستان شناسان هنگام کاوش در گوری 5 هزار
ساله جامی را پیدا کردند که نقش یک بز همراه با یک درخت روی آن دیده می شود. آن ها
پس از بررسی این شی دریافتند نقش موجود بر آن برخلاف دیگر آثار به دست آمده از
محوطههای تاریخی شهر سوخته، تکراری هدفمند دارد، به گونهای که حرکت بز به سوی
درخت را نشان می دهد. هنرمندی که جام سفالین را بوم نقاشی خود قرار داده، توانسته
است در 5 حرکت، بزی را طراحی کند که به سمت درخت حرکتو از برگ آن تغذیه می کند.
باستانشناسان با نزدیک کردن این تصاویر
به یکدیگر موفق شدند نمونهای ازیک تصویر متحرک را در قالب یک فیلم 20 ثانیهای به
دست آورند.
سرپرست تیم کاوش در شهر سوخته درباره کشف
اخیر خود گفت: «حرکت بز به سوی درخت و تغذیه او از برگ درختان در 5 حرکت مصور شده
است. در این تصاویر نه تنها بز به سمت درخت حرکت میکند، بلکه جهش وی و پریدن بز
روی برگ درختان کاملا دیده میشود.»
به گفته این باستانشناس، بز از جمله
حیواناتی است که در رسیدن به ارتفاعات تبحر داشته و میتواند با یک حرکت جهشی به
سمت بالا حرکت کند. هنرمن دنقاش شهر سوختهای، با دقت و زبردستی موفق به تصویر
کردن جهش این بزشده است.
از این جام برای نوشیدن استفاده میشده
است. ارتفاع این جام 10 سانتیمتر است و روی یک پایه استوار شده است «سجادی»
درباره منحصر به فرد بودن این تصاویر در دنیای باستانی گفت: «تاکنون در دورههای
پیش از تاریخی چنین تصاویری دیده نشده و ما برای اولین بار به این تصویر در شهر
سوخته برخورد کردهایم. در بسیاری از ظروف، اشکالی را میبینیم
که تنها تکرار شدهاند، اما حرکتی در آنها دیده نمیشود. تحقیقات ما نشان داده است
که این نقش، قدیمیترین ایده مردمان باستان برای ارایه «تصویر متحرک» و به تعبیر
امروزی «انیمیشن» است.»
از دیگر اشیای مهم از میان هزاران شی
یافت شده، میتوان از سفال با امضای سفالگر بر روی آن، چکش، سوزن، شهرکهای
مسکونی و ساختمانهای همهگانی همچون آپارتمان، بذر خربزه، حبوبات، ماهی خشک
کرده، برنج، زیره، کورههای سفالگری، کورههای ذوب فلزات، دکمه، تبر، بندکفش،
قلاب، شانه سر، طناب، سبد، گل مو، قابهای چوبی، کفش، کمربند و ... نام برد.