چهار طاقی های موسوم به ( آتشکده )طارم

چهار طاقی های موسوم به ( آتشکده )

این چهار طاقی ها با عناوین : الزین ، تشویر ،گیلانکشه،گیلوان و پیرچم در منطقه طارم واقع گردیده اند و در سال 1353 ه. ش با نام آتشکده های ساسانی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند .
در سالهای اخیر با انجام گمانه زنی و بررسی داده های باستانشناسی ( خصوصاً سفالهای ) آتشکده بودن انها با شک و تردید همراه شد و چهار طاقی های مورد بحث احتمال قریب به یقیقن متعلق به دوران اسلامی ( حد فاصل قرون 7 و 8 هجری )می باشند.
این چهار طاقی ها دارای پلان مربع و پوشش گنبدی شکل بوده و با استفاده از مصالح قلوه سنگ و ملاط گچ و اهک احداث گردیده اند .

نوسازی چهارطاقی ساسانی با ملات سیمان‌!

چهارتاقی خیرآباد از اندک چهارتاقی‌های به‌جا مانده از زمان ساسانیان است. با این همه در پروژه‌ی بهسازی این یادگار تاریخی که توسط اداره‌ی میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شده است، مصالحی مانند سیمان به کار رفته که با مصالح و سازه اصلی این اثر هم‌خوانی ندارد.

این در حالی است که بنابر قوانین مرمتی، در بهسازی‌ها از مصالحی باید سود جسته شود که با آن‌چه در اصل اثر به کار رفته، هماهنگی، سازگاری و همسانی داشته باشد.

به گزارش میراث خبر، مصالح اصلی به کار رفته در ساخت این چهارتاقی، سنگ و گچ و لاشه است که صدها سال، گنبد بزرگ این سازه را برپای داشته است، مرمت‌گران وابسته به اداره‌ی میراث فرهنگی استان کهگیلویه و بویراحمد اما در کاری غیرکارشناسی پایه‌های آن را با ملات سیمان بازسازی کرده‌اند که هیچ سازگاری با برجای‌مانده‌های این چهارتاقی ندارد‌.
افزون‌بر این‌ها، در این بازسازی، سنگ‌چینی‌های انجام‌شده در پایه‌های بنا نیز به شکلی ناموزن کار گذاشته شده است به گونه‌ای که اکنون هر کدام از پایه‌های بنا با دیگری متفاوت است. این در حالی است که معماران ساسانی برای ساخت چهارتاقی‌ها از منظم‌ترین و دقیق‌ترین شیوه‌های معماری بهره می‌جستند.
چهارتاقی خیرآباد در ۵۰ کیلومتری شمال‌باختری شهرستان گچساران در کنار راه گچساران به دهدشت و در کنار رودخانه‌ی بزرگ خیرآباد است.
در راه باستانی خوزستان به فارس که با نام راه شاهی می‌شناسیم و میان شوش، پایتخت زمستانی به تخت‌جمشید، پایتخت تابستانی هخامنشیان کشیده شده، بناهای یادمانی بسیاری ساخته شده است که یکی از این سازه‌ها چهارتاقی خیر‌آباد است. در کنار این چهارتاقی، برجای‌مانده‌های دو پل ساسانی و یک پل سلجوقی نیز دیده می‌شود.
چهارتاقی خیرآباد دوم اسفندماه ۱۳۲۷خورشیدی به شماره‌ی ۳۷۱ در سیاهه‌ی یادگارهای ملی ایران به ثبت رسیده است

برخی چهارتاقی‌ها که دارای کاربردهای نجومی داشته اند

از آنجا که دانش مربوط به ستاره شناسی و گاه نگاری در میانرودان یا بین النهرین پیشرفت‌های بسیار قابل توجهی کرد، آثار درخور توجهی چه به صورت سنگ نگاره و چه به صورت تقویم‌ها و یا وسایل رصد آسمان در این منطقه پدید آمد

. همچنین در این فهرست که یونسکو معتقد است راه درازی تا تکمیل کردن آن وجود دارد، نام محوطه پارسه یا تخت جمشید از ایران نیز به چشم‌ می‌خورد و با کاربردهای نجومی آن نیز اشاره شده است.

معابد و اهرام مصری، محوطه‌های یونانی و رصدخانه‌ تمدن‌های مایا و اینکا در آمریکای جنوبی نیز بخش مهمی از گنجینه مشترک بشری هستند که به خوبی ارتباط پیچیده انسان و آسمان را مشخص می‌کنند.

ایران به جز پارسه، دارای بناها و محوطه‌های زیادی است که هرکدام به نوعی با دانش انسان از آسمان در ارتباط بوده‌اند. از برخی چهارتاقی‌ها که دارای کاربردهای نجومی نیز بوده‌اند تا رصدخانه‌ مراغه و رصد‌خانه‌های تاریخی دیگر. با این حال به نظر می‌رسد تاکنون تلاشی جدی برای معرفی این آثار در سطح جهانی صورت نگرفته است.