عرفان گات ها

پرورش و پویایی ویژگی های اخلاقی و نزدیک شدن  به اهورامزدا، مهمترین هدف سفارش شده اَشوزرتشت در زندگی انسان است . پیام آور ایرانی باور داردکه اگر انسان رفتار خود را به شش فروزه یی که از خداوند سرچشمه گرفته هماهنگ سازد ، گذری به هفتمین مرحله نیز خواهد داشت و به جایی خواهد رسید که به جز خدا نخواهد دید .

نخستین گام در راه نزدیک شدن به اهورا ، وَهومن یا منش نیک است ، این واژه در زبان فارسی به بهمن تبدیل شده است . نیک اندیشی یکی از فروزه های ذاتی خداوند است که انسان نیز بایستی در نخستین گام آن را در خود پرورش دهد .

گام دوم ، گزینش اَشَه وَهیشْتَه یا بهترین اشویی است که در زبان فارسی به اردیبهشت تبدیل شده است . اشویی در ذات خداوند ، هنجار مطلق و توانایی نظم بخشیدن است ، این فروزه در انسان نیز کوششی برای هماهنگی در رفتار بر پایة اشویی ، یعنی پیوستن به راستی است .

خْشَترَه وَئیریَه که در زبان فارسی به شهریور تبدیل شده است توانایی مینوی و پادشاهی بر خود معنی می دهد توانایی گذشت و مهربانی ، توانایی کنترل رفتار ناهنجار اشا، توانایی دفاع از حق و مبارزه با دروغ ، توانایی رسیدن به آزادی و آزاد منشی و ..... که گام سوم در راه شناخت است .

گام چهارم ، فروزة  «مهرورزی» است که در گات ها به گونه سپنتَه آرَمئی تی بیان شده و در فارسی به سپندارمذ یا اسفند تبدیل شده است .

در بینش اشوزرتشت رابطة بین انسان وخدا بر مبنای دوستی و محبت است نه از روی ترس و بیداد ، پس انسان باید فروزة «مهرورزی» را در خود افزایش دهد ، خویشتنداری ، گذشت ، فروتنی ، مهربانی ، بخشندگی و دهشمندی از پرتوهای این فروزه هستند .

گام پنجم به صورت هَه اوروَتات ودر فارسی به گونه خورداد بیان شده در این مرحله رسایی وکمال در انسان پدیدار خواهد شد و او را به تدریج به انسان آرمانی نزدیک خواهد کرد.

در بینش اشوزرتشت رسایی و جاودانگی که ششمین مرحله است بهم پیوسته هستند . یعنی اگر انسان به رسایی برسد خود به خود به «بی مرگی» نیز خواهد رسید. اَمِرَه تات که در فارسی به صورت امرداد آمده ، جاودانگی معنی می دهد ، بی گمان این فروزه از ویژگی ذاتی خداوند است ولی انسان نیز بر پایة نظامی که در آفرینش او پیش بینی شده به گونه ای دیگر و به طور نسبی جاودانه خواهد شد .

هفتمین گام ، در راه عرفان و شناخت اهورا ، سرَئوشَه است این واژه در فارسی به گونه «سروش» بیان شده ، نور حقیقت و ندای اهورایی است که چون مشعلی ، نهاد انسان و دیدة دل عارف را روشن خواهد کرد ، بنابراین در کنار کار و کوشش ، مراحل عرفان نیز در انسان سپری می شود ، فروزه هایی چون پاکی و راستی ، توانایی سازنده و مهرورزی پویا خواهد شد تا رسایی و پایندگی در نهاد او فزونی یابد .

برگرفته از

فلسفه و آموزش های گات ها

گات ها دارای نکات اخلاقی ، تاریخی ، حقوقی و

گات ها  بخشی از مجموعة اوستا است که یسنا نام دارد و 72 هات دارد .  اکنون این پرسش به وجود می آید که اوستا چیست ؟ از آنجا که باورها و ادبیات حماسی و اسطوره یی در ایران پیش ازپیامبری زرتشت و پس از او نیز وجود داشته و همه به زبان اوستایی سروده شده است بنابراین کتابهایی مانند : یشت ها ـ وندیداد ـ ویسپرد و خرده اوستا نیز موجود است که به خط اوستایی است ، برخی از آنها مانند وندیداد مربوط به احکام و باورهای کهن ایرانی است و ربطی به پیام اشوزرتشت  ندارد ولی این مجموعه نیز اوستا نامیده می شود البته در لابلای آنها نکات اخلاقی ، تاریخی ، حقوقی و راهکارهای بسیار مهم و با ارزشی نیز وجود دارد  بهرروی  پیام  ویژة  اشوزرتشت و آموزشهای او در کتاب گاتها آمده است .

قلعه یزدگرد بر فراز دالاهو

‫

قلعه یزدگرد تاریخی خاموش بر فراز دالاهو

دالاهو، بر فراز یکی از بلندترین قله‌هایش دژی دارد به یادگار مانده از ایران باستان که از زیباترین نقاط باستانی کشور محسوب می‌شود.

هنگامی‌ که از شرق روستای بان‌زرده در منطقه ریجاب استان کرمانشاه به سوی کوه‌های سر به فلک کشیده دالاهو پیش می‌روی، پس از طی جنگل‌های سرسبز بلوط و قدری کوهپیمایی در هوای تازه و فرحبخش کوهستان و گذر از چند قله کوچک مجموعه قلعه یزدگرد را می‌بینی که مسلط و مقتدر، دشت ریجاب را زیر پای خود دارد.

قلعه یزدگرد که افسانه‌های بی‌شماری را در ذهن اهالی دالاهو نقش داده، از آنجا نامگذاری شد که مردمان این خطه باور کردند که یزدگرد و دخترش شهربانو که بنا به اعتقاداتی بعدها به همسری امام حسین(ع) درآمد پس از حمله اعراب در این قلعه مأمن گرفته‌اند. بر اساس اولین تحقیقات و کاوش‌های باستان‌شناسی در این منطقه، زمان ساخت این مجموعه به دوره ساسانی نسبت داده شده، اما کاوش‌های بعدی نشان داد که بسیاری از بناهای این محوطه دست‌ساخت اشکانیان است.

مجموعه قلعه یزدگرد که از سمت شمال غرب با پرتگاه تندی به جلگه ذهاب و از طرف شمال و شرق به صخره‌های پلکانی دالاهو محدود می‌شود با وسعت تقریبی 40 کیلومترمربع یکی از مستحکم‌ترین قلعه‌های ساخت شده در ایران است.حصارکشی اطراف آن، محصور بودن از 3 طرف توسط موقعیت طبیعی و دیده‌بانی قوی قلعه، دسترسی دشمنان را به آن غیرممکن می‌ساخته است. این مجموعه تاریخی شامل محوطه‌های زیر می‌باشد: 1‌‌ـ‌ دیوار گچی (خطی از استحکامات به طول 5/2 کیلومتر و عرض 2 تا 4 متر که با قلوه و لاشه سنگ همراه ملات گچ ساخته شده است. 2‌‌ـ‌ آشپزخانه (در انتهای پایین دیوار مجموعه‌ای از استحکامات قرار دارد و به احتمال زیاد محل استقرار سربازان می‌باشد. 3‌‌ـ‌ دروازه 4‌‌ـ‌ جای دار در حال حاضر بین باغ‌های روستای زرده قرار دارد 5‌‌ـ‌ تپه رش که در زبان کردی به معنای تپه سیاه است و محل کشف مقدار زیادی سفال از دوره‌های مختلف می‌باشد. 6‌‌ـ‌ قلعه یزدگرد (در بلندترین ارتفاعات دالاهو قرار دارد که با حصاری از برج‌های نیم‌دایره که با فاصله 6 تا 16 متر از یکدیگر محصور شده است). 7‌‌ـ‌ گچ گنبد (این محوطه به نام میدان شناخته می‌شود و وسعتی حدود 800 ×400 متر دارد. اطراف این مجموعه را حصاری با برج‌های نیم‌دایره شکل در برگرفته که در قسمت جنوبی آن پردیس و در قسمت شمالی آن کاخی به چشم می‌خورد که تزئینات گچی منحصر به فردی از داخل آن به دست آمده. 8‌‌ـ‌ قلعه داور (این بنا در داخل روستای بان گنبد قرار دارد و آتشکده‌ای از دوران ساسانی بوده و در دوران اسلامی‌ به کارگاه شیشه‌گری تبدیل شده است. 9‌‌ـ‌ نقاره‌خانه 10‌‌ـ ‌آسیاب.

مجموعه قلعه یزدگرد با این‌که از نظر معماری و ارزش‌های تاریخی و طبیعت بکر منطقه از اهمیت خاصی برخوردار است، اما آنچنان که شایسته است معرفی نشده به طوری که تعداد زیادی از کرمانشاهیان از وجود آن یا آگاه نیستند یا اطلاعات کمی ‌در مورد آن دارند. این قلعه جزو بناهای ملی ما قلمداد می‌گردد و از اماکن کم‌نظیر و جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم است.

بنفشه رضایی /‌ جام‌جم کرمانشاه