تکامل زبان زرتشتی

زبان رایج در میان زرتشتیان ایران،دری یا گورونی نام دارد. پیشینه این زبان به فارسی میانه در دوران اشکانیان می رسد.

بررسی های انجام شده توسط زبان شناسان حکایت از سیر تحول این زبان در طول تاریخ دارد. از آنجاییکه زبان همواره به سوی ساده تر شدن پیش می رود،فارسی دری تکامل یافته پارسی میانه است. واج های موجود و ساختار دستوری زبان این موضوع را ثابت می کند.به طور مثال خط پهلوی ساسانی ساده تر از خط پهلوی اشکانی است.

زبان گورونی دارای دو گویش یزدی و کرمانی است. هریک ازاین دو گویش به لهجه هایی تقسیم می شوند.از طرفی دیگرهریک از این لهجه ها نشان دهنده قوم خاصی از مناطق جغرافیایی گوناگون است.به طور مثال لهجه رحمت آبادی به گویش خراسانی نزدیک است.

لهجه های یزدی عبارتند از:

1-محلاتی

2-خرمشاهی

3-کوچه بیوکی

4-اهرستانی

5-کهنویی

6-نرسی آبادی

7-خیر آبادی

8-رحمت آبادی

9-مریم آبادی

10-شریف آبادی

11-نصرت آبادی

لهجه های کرمانی عبارتند از:

1-ناصریه

2-جیحونی

3-قنات غسانی

4-جوپاری

5-دستجردی

6-بردسیری

 سیر تحول زبان زرتشتیان در طول تاریخ به شرح زیر است:

1-مادها:اوستایی

2-هخامنشیان:پارسی باستان

3-اشکانیان:پارسی میانه

4-ساسانیان:زند

5-اعراب:پازند

6-ترکان:فارسی دری

7-صفویه و افشاریه:دری یزدی

8-زندیه و قاجاریه:دری کرمانی

برای مطالعه بیشتر:

1-واژه نامه گویش بهدینان شهر یزد-کتایون مزداپور-پژوهشگاه علوم انسانی

2-واژه نامه پازند-رستم شهزادی- انتشارت فروهر

3-فرهنگ واژه و زمان واژه های گویش زرتشتیان کرمان –مهربان اشیدری

4-فرهنگ بهدینان-جمشید سروشیان –انتشارات دانشگاه تهران

5-بررسی لهجه شریف آبادی-مهرداد قدردان

6-بررسی ساختمان دستوری گویش بهدینان شهر یزد-فرانک فیروز بخش- انتشارت فروهر
منبعپاسارگاد