تعریف زمان از نظر فلسفه

زمان از دیدگاه فلسفه
مفهوم زمان ، مفهومی بدیهی است . هر ساعت ، هر روز و هر سال به ترتیب شامل مقدار معینی دقیقه ، ساعت و روز است. ما به ندرت ، اما ، درباره ی سرشت و طبیعت بنیادی زمان فکر می کنیم. زمان بدون توقف می گذرد ، و ما گذر آن را با ساعت و تقویم مشاهده می کنیم. هنوز نمی توانیم آن را با میکروسکوپ مطالعه کنیم و یا با آن ازمایشی انجام دهیم. با این همه زمان می گذرد و ما نمی توانیم بگوییم با گذشت آن دقیقاً چه چیزی رخ می دهد.
زمان تغییر بدون توقفی ، همچون حرکت دایره ای زمین به دور خورشید ، را نشان می دهد. مفهوم گذر زمان با مفهوم فضا قرابت دارد. بنا بر نظریه ی نسبیت عام ، از حدود ۷/۱۳ میلیارد سال پیش ، پس از مهبانگ فضا یا کیهان پدید آمد. پیش از آن همه ماده در نقطه ای بسیار ریز فشرده شده بود. این نقطه محتوی ماده ای بود که خورشید ، زمین ، ماه و همه ی اجرام سماوی از آن به وجود آمدند تا به ما درباره ی گذر زمان بگویند. پیش از مهبانگ نه فضایی بود و نه زمانی.
کاری انکویست استاد کیهان شناسی می گوید : در نظریه ی نسبیت عام مفهوم زمان با مهبانگ شروع می شود شبیه خطوط عرض های جغرافیایی که همه از قطب شما شروع می شوند و شما نمی توانید به نقطه ای شمالی تر از قطب شمال بروید.
یکی از منحصرترین ویژگی های زمان این واقعیت است که توسط حرکت اندازه گیری می شود و علاوه بر این از طریق حرکت آشکار می شود. بنا بر نظریه ی نسبیت عام ، گسترش فضا می تواند باعث رمبش کیهان شود.یعنی همه ی ماده دوباره در نقطه ای جمع شود و به این ترتیب به پایان مفهوم زمان آن گونه که ما می دانیم برسیم.
انکویست می گوید : آخرین رصدهای انجام شده نه تنها ایده ی رمبش کیهان را تایید نمی کند ، بلکه فاصله های درون -کهکشانی با آهنگ سریع تری در حال افزایش است.
زمان یه عامل برای توجیه تقدم و تاخر اتفاقات بر مینای روابط علت و معلولیه.
زمان تنها روابط علت و معلول وقایع و محاسبه وقایع است اما سه قانون دیگر وجود دارد که بر زمان تاثیر می گذارد و ما در حین گذر زمان می توانیم چون ناظری هم وقایع را ببینیم و هم از روابط علت و معلول نجات یابیم و اگاهی حاصله را از زیستن بدست آوریم:
1: بودن 2: دیدن 3: دانستن .... سه قانون اگاهی کیهانی.
زمان را بدون در نظر گرفتن احساسات انسان نمیتوان تعریف نمود چرا که گذر آن با احساسات فرد کاملاً در تماس است . برای مثال گذر آن برای فرد گرفتار مشکلات با گذر آن برای فردی در حین بازی لذت بخش یکسان نیست واین ذهن انسان هست که به زمان معنی میدهد .
ولی این فقط تصور انسان است چون در گذر زمان تفاوتی ایجاد نمی شه.
گرچه دو مهفوم « زمان» و « تاریخ» ، مانند بسا مفاهیم دیگر، از ساخته های ذهنآدمیزادند و در « طبیعت » وجود ندارند، اما میان آنها تضادی هست که بر بسیاری ازآدمیان آشکار نیست.
عام ترین تعریفی که از مفهوم زمان به دست می توان داد، " تکرار پدیده های طبیعی بـــر ـ یا بـــرای ـ آدمی است". بعبارت ساده تر: اگر شما،دوبار یا چند بار شاهد روییدن جوانه ها بر درختان و یا دمیدن خورشید از مشرق و یافرود آمدن برف از آسمان باشید، احساس زمان می کنید و چون جـُـز در خیال و خاطره، به«گذشته » باز نمی توانید گشت، « زمان » را رو به « آینده » می بینید
از همینتعریف، دو تبصره زاده می شود: اول آن که چون مفهوم « زمان » ، از « تکرار پدیده هایطبیعی » بوجود می آید، یکنواخت است و دوم این که: چون رو به « آینده » دارد،گــُـذراست. پس صفات اصلی « زمان » : یکنواختی و گذرایی است
و حال آنکه « تاریخ»به گونه ای از زمان اطلاق می شود که « یکنواخت » و « گذرا» نیست. یعنی به دلیلوقوع حادثه ای مهم، از میان برهه های دیگر مشخص شده و به همان دلیل، در ذهن آدمیمانده است. پس صفات اساسی تاریخ « یکتایی » ( درمقابل یکنواختی زمان ) و«ماندگاری» ( در برابر گذرایی او ) است
بر مبنای همین صفات است که « زمان»را مـُولد زندگی جسمانی و برونی انسان و « تاریخ » را محصول حیات معنوی و درونی اومی توان دانست و نیز، علوم و فنون و ادراکات بشری را با یکی از این دو قلمرو،متناسب و یا سازگار می توان یافت
«سیاست » که بنا بر یک تعریف مشهور باستانی، «علم استفاده از ممکنات » است در قلمرو « زمان » قرار دارد، زیرا که همه قوانین ووسائل آن، به زندگی جسمانی و برونی آدمیان مربوط است و عبارت «استفاده از ممکنات»ناظر به همین معنی است
و برعکس، جای « هنر» در حیطهء « تاریخ» است، چرا که نهتنها همه اصول و ضروریاتش از حیات معنوی و درونی بشر پدید آمده، بلکه هدفش ـ درضمیر نا آگاه انسانی ـ غلبه بر دوصفت اصلی زمان، یعنی یکنواختی و گذرایی بودهاست
و از همین روست که هر اثر بزرگ هنری، در اوضاع و احوالی یگانه و تکرارناپذیر آفریده می شود و در همهء اعصار، پایدار می ماند و به همین سبب: « بی مانند» (ضد یکنواخت) و جاودان (ضد گذرا) است.
پس هنرمند نیز، به تبع «هنر»، در حیطهء«تاریخ » زیست می کند و به ضرورتهای آن پاسخ می گوید و برخلاف او، سیاستمدار، به تبع«سیاست»، در قلمرو « زمان» بسر می برد و به مقتضیات آن جواب می دهد